Ook vroeger worstelde Nederland met afhankelijkheid
Na zijn afstuderen als historicus in 1981 belandde Fons Borm in de ict-sector. Voor zijn promotieonderzoek combineerde hij zijn interesse in de negentiende-eeuwse economische geschiedenis met zijn kennis van netwerken. ‘Ik wilde weten welke bijdrage technologie heeft geleverd aan de spectaculaire groei van de Nederlandse economie na 1850’, vertelt hij. ‘Telegrafie was het internet van de negentiende eeuw.’
In 2017 begon hij als buitenpromovendus bij de Universiteit Utrecht aan zijn onderzoek. Tegen de tijd dat hij ging schrijven, in 2024, zag hij onmiskenbare parallellen opduiken met de huidige tijd, waarin geopolitieke spanningen tussen de Verenigde Staten en China grote impact hebben op de Europese digitale soevereiniteit. ‘Mijn onderwerp heeft steeds meer weg van een historische les.’
Rivaliteit met Engeland
In de negentiende eeuw bestond er rivaliteit tussen het Verenigd Koninkrijk, de dominante wereldmacht van dat moment, en het Duitse Keizerrijk. Vanaf 1871 liepen de spanningen hoog op, waarbij de zeekabels en telegrafie onderdeel werden van de geopolitieke strijd. Het Verenigd Koninkrijk deinsde er niet voor terug om economische druk, politieke spionage en militaire censuur in te zetten. Aan de andere kant van de wereld, in Nederlands-Indië, had Nederland te maken met Japan, dat in oorlogstijd zo nodig zeekabels vernielde. ‘Ook toen stond Nederland voor het dilemma hoe we onze neutraliteit en onze soevereiniteit konden versterken en behouden.’
[....]
